Trước thời kỳ bùng nổ của quyền chọn trên chuỗi

Viết bài: Delphi Digital

Biên tập: AididiaoJP, Foresight News

Quy mô thị trường quyền chọn tiền điện tử vượt xa nhận thức của đa số người. Khối lượng giao dịch các sản phẩm phái sinh tiền điện tử của Sở Giao dịch Hàng hóa Chicago (CME) đã tăng 46% so với kỷ lục lịch sử của năm ngoái. Các nhà đầu tư tổ chức cần các công cụ quản lý rủi ro rõ ràng để phòng chống rủi ro lớn, và quyền chọn là công cụ tiền điện tử duy nhất có thể cung cấp chức năng này.

Sự định hình lại cục diện

Đến giữa năm 2025, tổng giá trị hợp đồng chưa đóng của quyền chọn Bitcoin đạt 65 tỷ USD, lần đầu vượt qua tổng hợp đồng chưa đóng của hợp đồng tương lai. Hợp đồng tương lai là công cụ đòn bẩy, trong khi quyền chọn cho phép quỹ đặt giới hạn lỗ cho vị thế Bitcoin trị giá 5 tỷ USD bằng cách trả phí quyền chọn. Cột mốc này cho thấy các công cụ có khả năng định nghĩa rủi ro đang dần thay thế các công cụ đòn bẩy thuần túy.

Sự tăng trưởng này chủ yếu tập trung tại hai nền tảng. Deribit đã là nền tảng giao dịch quyền chọn tiền điện tử chủ đạo trong nhiều năm, sau khi được Coinbase mua lại với giá 2.9 tỷ USD vào năm 2025, đã nhận được sự hậu thuẫn cấp tổ chức. Trong khi đó, IBIT quyền chọn ra mắt từ cuối năm 2024, đã đưa vốn truyền thống vào lĩnh vực này. Thị trường quyền chọn đang mở rộng nhanh chóng, nhưng phần lớn giao dịch vẫn phải thông qua trung gian.

Quyền chọn trên chuỗi vẫn còn trong giai đoạn sơ khai

Thị phần các sản phẩm phái sinh phi tập trung trong vòng hai năm đã tăng từ 2% lên hơn 10%. Hyperliquid đã chứng minh rằng các sàn giao dịch phi tập trung (DEX) có thể cạnh tranh về tốc độ và minh bạch với các sàn tập trung. Tuy nhiên, các quyền chọn trên chuỗi vẫn chưa xuất hiện các dự án tiêu biểu tương tự.

@DeriveXYZ hiện vẫn là giao thức quyền chọn trên chuỗi hàng đầu, trong 30 ngày qua, khối lượng giao dịch quyền chọn danh nghĩa vượt quá 700 triệu USD. Giao thức này ra mắt vào tháng 8 năm 2021 với tên gọi Lyra như một nhà tạo lập thị trường tự động (AMM) cho quyền chọn, sau một thời gian thị trường gấu, đến năm 2023 đã được tái cấu trúc toàn diện, hiện dựa trên OP Stack Layer 2 của riêng họ, xây dựng sổ lệnh giới hạn trung tâm không mất phí.

Việc tái cấu trúc này đã thay đổi hoàn toàn cơ chế định giá. Nhà tạo lập thị trường trực tiếp đưa ra báo giá trên sổ lệnh, giúp thu hẹp chênh lệch giá, định giá chính xác hơn và hỗ trợ quy mô giao dịch lớn hơn. Người giao dịch có thể tận hưởng phí không mất và tốc độ thực thi dưới giây.

Hệ thống ký quỹ danh mục đầu tư cũng thu hút sự chú ý của các tổ chức. Hệ thống đánh giá rủi ro tổng thể của vị thế qua phân tích kịch bản. Ví dụ, nếu một nhà giao dịch đồng thời giữ quyền chọn mua và quyền chọn bán cùng một tài sản, hệ thống sẽ không tính ký quỹ riêng cho từng phần.

Việc phòng hộ sau đó yêu cầu ký quỹ thấp hơn tổng các phần, đúng với logic chung của các giao dịch phái sinh tài chính truyền thống. Derive còn cung cấp hợp đồng vĩnh viễn và dịch vụ vay trên cùng Layer 2, hỗ trợ ký quỹ chéo giữa các sản phẩm.

@KyanExchange đang tiến về cùng một hướng theo cách khác. Nền tảng này kết hợp engine khớp lệnh sổ lệnh và ký quỹ danh mục đầu tư trên chuỗi, hỗ trợ thực hiện nhiều bước trong một giao dịch nguyên tử. Người giao dịch chỉ cần vài lần nhấp chuột để triển khai chiến lược Iron Condor.

Cơ chế thanh toán của Kyan cũng khác với phần lớn các giao thức DeFi. Khi vượt ngưỡng ký quỹ, nền tảng không thanh lý toàn bộ tài khoản mà chỉ thực hiện cắt bớt một phần vị thế, đủ để tài khoản trở lại yêu cầu ký quỹ. Kyan hiện đang trong giai đoạn thử nghiệm trên Arbitrum, sắp ra mắt chính thức.

Ai cần quyền chọn?

Các công ty quản lý tài sản xây dựng sản phẩm cấu trúc cần các ràng buộc rõ ràng về rủi ro và lợi nhuận mà quyền chọn cung cấp. Ví dụ, ETF lợi nhuận thặng dư cổ phiếu của JPMorgan dựa trên chiến lược covered call, là một trong những quỹ hoạt động chủ động lớn nhất thế giới. Các sản phẩm dựa trên phái sinh có quy mô quản lý tổng thể đã vượt quá nghìn tỷ USD. Khi nhiều vốn tổ chức đổ vào chuỗi, nhu cầu phòng hộ tương ứng cũng sẽ tăng theo.

Hiện nay, ngày càng nhiều nhà đầu tư tổ chức đã sở hữu hoặc dự định phân bổ tài sản kỹ thuật số trong ngắn hạn. Các hợp đồng chưa đóng của IBIT quyền chọn đã vượt qua ETF vàng GLD. Đến năm 2025, CME đã xử lý khối lượng giao dịch danh nghĩa các sản phẩm phái sinh tiền điện tử trị giá 3 nghìn tỷ USD.

Thời điểm đã chín muồi

Phần lớn các giao thức quyền chọn trên chuỗi giai đoạn đầu không tồn tại lâu do bất ổn về quy định. Ví dụ, Opyn từng bị CFTC phạt vì vận hành sàn phái sinh không phép. Thời điểm đó, nhóm phát triển không thể dự đoán sản phẩm của mình có thể bị coi là bất hợp pháp trong quý tới.

Hiện trạng này đang được cải thiện. Tháng 9 năm 2025, Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) và Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai (CFTC) đã ra tuyên bố chung cho phép các sàn giao dịch có quy định thực hiện giao dịch tài sản kỹ thuật số giao ngay. Dự luật CLARITY đã được Hạ viện thông qua, dự kiến phân loại thị trường hàng hóa kỹ thuật số giao ngay thuộc thẩm quyền của CFTC. Phiên bản Thượng viện vẫn đang trong quá trình thương lượng, hiện tạm hoãn. Nhóm CME sẽ ra mắt giao dịch quyền chọn tiền điện tử 24/7 vào ngày 29 tháng 5. Mặc dù điều này không đảm bảo các giao thức trên chuỗi sẽ thắng thế, nhưng môi trường chung đã có bước chuyển biến rõ rệt.