3 phút để hiểu về thị trường ngoại hối: Từ cơ bản đến hiểu rõ logic hoạt động của thị trường ngoại hối

Thị trường ngoại hối là gì? Tại sao nó được gọi là “phi tập trung”?

Nhiều người lần đầu nghe về khái niệm Thị trường ngoại hối sẽ cảm thấy bối rối, thực ra đơn giản là thị trường ngoại hối chính là thị trường tài chính lớn nhất toàn cầu. Nhưng điểm khác biệt lớn nhất so với thị trường chứng khoán là — không có một sàn giao dịch trung tâm nào.

Điều này có nghĩa là gì? Giao dịch cổ phiếu có trung tâm như Sở Giao dịch Chứng khoán New York, giá cổ phiếu của Apple mà mọi người thấy đều gần như giống nhau. Nhưng trong Thị trường ngoại hối, tỷ giá EUR/USD có thể khác nhau chút ít ở các nhà môi giới khác nhau, vì các báo giá được phân tán. Nghe có vẻ rối, nhưng thực ra các nhà tham gia thị trường hình thành nên một cấu trúc phân cấp rõ ràng.

Ba tầng của kim tự tháp Thị trường ngoại hối: Ai đang quyết định chi phí giao dịch của bạn?

Tầng 1: Thị trường liên ngân hàng — Trí tuệ của thị trường

Hãy tưởng tượng, các ngân hàng hàng đầu toàn cầu (Citi, JPMorgan, UBS, Barclays, Deutsche Bank, v.v.) mỗi ngày đều đưa ra giá chào mua và bán cho nhau. Họ giao dịch trực tiếp qua điện thoại hoặc nền tảng môi giới điện tử (như EBS Market và Reuters Matching), các ngân hàng lớn này quyết định tỷ giá cơ sở toàn cầu.

Nhưng có một rào cản — không phải ai cũng có thể giao dịch với tỷ giá tốt nhất này. Tỷ giá phần lớn phụ thuộc vào mối quan hệ tín dụng giữa các ngân hàng, giống như vay mượn, ngân hàng có uy tín sẽ có lãi suất tốt hơn.

Tầng 2: Các nhà giao dịch tổ chức — Trung gian

Các quỹ phòng hộ, công ty thương mại, doanh nghiệp lớn và nhà tạo lập thị trường bán lẻ nằm ở tầng này. Họ không thể trực tiếp vào thị trường liên ngân hàng (do thiếu mối quan hệ tín dụng), phải thông qua ngân hàng thương mại trung gian, nên tỷ giá họ nhận được có phần kém hơn tầng 1. Công ty Apple mua linh kiện từ Nhật Bản cần đổi yên? Họ giao dịch ở tầng này.

Tầng 3: Nhà đầu tư cá nhân — Những người từng bị loại khỏi thị trường

Trước đây, nhà đầu tư cá nhân hoàn toàn không thể tiếp cận thị trường ngoại hối. Nhưng internet đã thay đổi tất cả — các nhà môi giới bán lẻ và nền tảng giao dịch điện tử giúp người bình thường cũng có thể tham gia thị trường ngoại hối. Dù tỷ giá của nhà đầu tư cá nhân thường kém hơn hai tầng trên, nhưng cuối cùng họ cũng có vé tham gia vào thị trường tài chính lớn nhất thế giới này.

Ai đang thúc đẩy hoạt động của Thị trường ngoại hối? Năm nhóm chính tham gia

Ngân hàng đầu tư lớn: Quyết định tỷ giá cơ sở, khối lượng giao dịch hàng ngày rất lớn

Các doanh nghiệp đa quốc gia: Vì nhu cầu đổi tiền trong thương mại quốc tế, họ là những người tham gia ổn định

Các ngân hàng trung ương và chính phủ các nước: Thông qua điều chỉnh lãi suất, mua bán hoặc can thiệp trực tiếp để ảnh hưởng tỷ giá. Ngân hàng Nhật Bản thường làm như vậy

Nhà đầu cơ: Mua vào kỳ vọng đồng tiền sẽ tăng giá, chờ bán ra với giá cao hơn. Chính vì tỷ giá liên tục biến động, họ có cơ hội sinh lời

Nhà đầu tư cá nhân: Ngày càng nhiều người bình thường bắt đầu tham gia, mặc dù chi phí cao nhất, nhưng thị trường đã mở cửa cho họ

Lịch sử tiến hóa của Thị trường ngoại hối: Từ tỷ giá cố định đến tỷ giá tự do biến động

Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, các quốc gia phương Tây thiết lập hệ thống Bretton Woods, liên kết USD với vàng, các đồng tiền khác cố định theo USD. Mục đích là ổn định kinh tế toàn cầu, nhưng khi các nền kinh tế phát triển với tốc độ khác nhau, hệ thống này ngày càng không phù hợp.

Năm 1971, hệ thống này bị bãi bỏ, thay vào đó là chế độ tỷ giá thả nổi. Tỷ giá bắt đầu do cung cầu thị trường quyết định, biến động lớn hơn nhiều. Ban đầu, giới hạn kỹ thuật khiến việc định giá gặp khó khăn, nhưng với sự phổ biến của máy tính và internet, vấn đề đã được giải quyết.

Sau năm 1990, các nhà môi giới ngoại hối bán lẻ xuất hiện như nấm sau mưa, cuối cùng nhà đầu tư bình thường cũng có cơ hội tham gia giao dịch ngoại hối.

Hai mô hình của nhà môi giới ngoại hối: Chi phí giao dịch của bạn khác nhau rất nhiều

Nhà tạo lập thị trường (Market Maker)

Nhà môi giới tự thiết lập giá mua và bán. Giống như bạn đi ngân hàng đổi đô la, bắt buộc theo giá của họ, không thể thương lượng.

Ví dụ: EUR/USD mua vào 1.2000, bán ra 1.2002, chênh lệch là 0.0002. Nhìn qua có vẻ nhỏ, nhưng mỗi ngày có hàng triệu giao dịch, chênh lệch này trở thành lợi nhuận khổng lồ của nhà môi giới. Chi phí giao dịch của nhà đầu tư cá nhân thường cao nhất.

Mạng lưới liên lạc điện tử (ECN)

Nhà môi giới ECN không tự thiết lập giá, mà lấy giá tốt nhất từ thị trường liên ngân hàng, tự động ghép lệnh cho khách hàng. Vì người giao dịch có thể tự đặt giá, ECN thường chỉ thu phí hoa hồng thấp hơn.

Kết quả so sánh: Chênh lệch điểm và phí hoa hồng của ECN thấp hơn nhiều so với nhà tạo lập thị trường, chi phí của nhà đầu tư cá nhân khi giao dịch qua ECN rõ ràng thấp hơn.

Tại sao cần hiểu cấu trúc Thị trường ngoại hối?

Hiểu rõ cấu trúc các tầng của Thị trường ngoại hối và các thành phần tham gia, về bản chất là hiểu: vị trí của bạn như một nhà đầu tư cá nhân trong thị trường này, và chi phí giao dịch của bạn đến từ đâu. Lựa chọn loại nhà môi giới phù hợp (ECN hay nhà tạo lập thị trường) có thể ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận hay thua lỗ của bạn. Thị trường ngoại hối không phức tạp, điều phức tạp là làm thế nào để tìm ra cơ hội trong thị trường tài chính lớn nhất thế giới này.