Cơ chế hoạt động của Polymarket: Làm thế nào để giao dịch các sự kiện trong tương lai?

Trong lĩnh vực thị trường dự đoán toàn cầu, Polymarket đã trở thành một cái tên không thể bỏ qua. Kể từ khi ra mắt vào năm 2020, nền tảng phi tập trung này đã nhanh chóng phát triển mạnh mẽ, đặc biệt trong kỳ bầu cử tổng thống Mỹ năm 2024, thị trường xoay quanh câu hỏi “Trump có trở lại Nhà Trắng hay không” đã xử lý hơn 3,6 tỷ USD khối lượng giao dịch. Theo dữ liệu của SimilarWeb trích dẫn từ CoinDesk, lượng truy cập hàng tháng của nền tảng này từng đạt 15,9 triệu, thậm chí vượt qua một số nền tảng cá cược truyền thống đã trưởng thành. Điều này đánh dấu rằng nó đã chuyển mình từ một công cụ gốc mã hóa, trở thành một nền tảng chính thống thu hút người dùng chính thống dự đoán về các sự kiện chính trị, kinh tế, thể thao và nhiều lĩnh vực khác.

Vậy, nền tảng biến các sự kiện thế giới thành thị trường giao dịch này, cấu trúc công nghệ và nguyên lý giao dịch đằng sau là gì?

Người đổi mới trong thị trường dự đoán: Vị trí và sự phát triển của Polymarket

Polymarket về bản chất là một giao thức thị trường dự đoán trên chuỗi. Nó cho phép người dùng giao dịch kết quả của các sự kiện thế giới thực, thay vì các tài sản tài chính truyền thống. Từ kết quả bầu cử, các trận đấu thể thao, đến dữ liệu kinh tế và giá tiền mã hóa, gần như tất cả các sự kiện có thể xác minh trong tương lai đều có thể trở thành một thị trường.

Trên Polymarket, mỗi sự kiện được cấu thành thành một câu hỏi đơn giản dạng nhị phân. Ví dụ, “Giá Bitcoin có đạt 100,000 USD trước tháng 7 không?” hoặc “Ứng cử viên này có thắng cuộc bầu cử không?”. Câu hỏi thường chỉ có hai kết quả loại trừ nhau là “Có” (YES) hoặc “Không” (NO). Mỗi kết quả đều tương ứng với một “phần” token có thể giao dịch.

Nguyên lý giao dịch cốt lõi: Giá, xác suất và lợi nhuận hình thành như thế nào?

Hiểu rõ về Polymarket nằm ở cơ chế hình thành giá đặc biệt của nó. Giá của mỗi phần YES hoặc NO dao động trong khoảng từ 0,01 USD đến 0,99 USD, phản ánh trực tiếp xác suất ngầm định của thị trường về khả năng xảy ra kết quả đó.

Một quy tắc đơn giản xuyên suốt: 1 phần YES + 1 phần NO = 1 USD. Định lý này là nền tảng vận hành của toàn bộ hệ thống. Ví dụ, nếu phần YES của “Bitcoin vượt 100.000 USD” hiện có giá 0,75 USD, điều này có nghĩa là thị trường chung tin rằng khả năng xảy ra của sự kiện này là 75%. Tương ứng, giá phần NO sẽ tự động nằm ở mức 0,25 USD, vì tổng của hai phần phải bằng 1 USD.

Khi sự kiện cuối cùng được công bố, phần của kết quả đúng sẽ được rút lại với giá 1 USD mỗi phần, trong khi phần của kết quả sai sẽ trở nên vô giá trị. Điều này có nghĩa là, nếu bạn mua vào phần YES ở mức 0,75 USD và dự đoán đúng, lợi nhuận của bạn khoảng 33,3%.

Từ AMM đến sổ lệnh: Tiến trình tiến hóa của cơ chế định giá

Cơ chế định giá của Polymarket không phải lúc nào cũng cố định. Ban đầu, để giải quyết vấn đề thanh khoản mới của thị trường “khởi động lạnh”, nền tảng đã áp dụng quy tắc điểm số thị trường (LMSR), một cơ chế tương tự như nhà tạo lập thị trường tự động (AMM). LMSR đảm bảo luôn có báo giá mua bán, nhưng các tham số tĩnh của nó dẫn đến hiệu quả vốn thấp và gây trượt giá trong giao dịch.

Khi người dùng và vốn tăng lên, Polymarket đã thực hiện một bước chuyển đổi quan trọng, chuyển sang chế độ sổ lệnh giới hạn trung tâm (CLOB). Sự chuyển đổi này cung cấp môi trường giao dịch quen thuộc hơn cho các nhà giao dịch chuyên nghiệp và nhà tạo lập thị trường, cho phép họ tập trung thanh khoản trong các khoảng giá hoạt động nhất, nâng cao hiệu quả vốn và trải nghiệm giao dịch.

Cấu trúc kỹ thuật hé lộ: Sổ lệnh hỗn hợp và thanh toán trên chuỗi

Hiện tại, Polymarket áp dụng một kiến trúc “phi tập trung hỗn hợp”, khéo léo cân bằng giữa trải nghiệm và an toàn. Tất cả các lệnh giới hạn được gửi và khớp trên máy chủ ngoài chuỗi. Điều này giúp người dùng có trải nghiệm đặt lệnh và hủy lệnh tức thì, không mất phí Gas, giống như khi giao dịch trên sàn tập trung.

Khi các lệnh được khớp thành công ngoài chuỗi, bước cuối cùng của chuyển giao tài sản sẽ được thực hiện trên chuỗi Polygon qua hợp đồng thông minh. Cơ chế thanh toán này đảm bảo tính không thể sửa đổi của kết quả giao dịch và quyền sở hữu an toàn của tài sản.

Thành phần cốt lõi: Khung token điều kiện và Oracle lạc quan

Trọng tâm của Polymarket dựa vào hai thành phần công nghệ chính: Khung token điều kiện của Gnosis (CTF) và Oracle lạc quan của UMA.

CTF chịu trách nhiệm “định dạng token” cho các kết quả sự kiện. Mỗi phần của thị trường dự đoán YES và NO, về bản chất là các “token điều kiện” dựa trên tiêu chuẩn ERC-1155. Người dùng gửi USDC làm ký quỹ để đúc các phần này, sau khi sự kiện kết thúc có thể đổi phần thắng để rút ký quỹ.

Oracle của UMA cung cấp kết quả sự kiện đáng tin cậy. Đây là một Oracle lạc quan phi tập trung, hoạt động dựa trên lý thuyết trò chơi. Ai cũng có thể đề xuất kết quả và đặt cọc một khoản tiền đảm bảo. Nếu trong khoảng 2 giờ thách thức không có ai phản đối, kết quả sẽ được chấp nhận.

Trong trường hợp có tranh cãi, các chủ sở hữu token UMA sẽ bỏ phiếu quyết định. Đáng chú ý, để nâng cao hiệu quả, UMA đã cập nhật lên ManagedOptimisticOracleV2 (MOOV2), giới hạn quyền đề xuất ban đầu trong danh sách trắng (whitelist) các địa chỉ có kinh nghiệm, nhằm giảm các đề xuất vô hiệu.

Cách bắt đầu: Các bước đơn giản để giao dịch trên Polymarket

Đối với người dùng quan tâm, tham gia giao dịch trên Polymarket gồm các bước chính sau:

• Bước 1: Chuẩn bị ví và vốn

Bạn cần một ví không quản lý như MetaMask, và chuẩn bị USDC (trên chuỗi Polygon) làm ký quỹ giao dịch.

• Bước 2: Duyệt và chọn thị trường

Sau khi kết nối ví, bạn có thể duyệt các thị trường dự đoán đa dạng về chính trị, tài chính, công nghệ, thể thao và nhiều lĩnh vực khác.

• Bước 3: Đặt lệnh giao dịch

Phân tích sự kiện bạn quan tâm, xác định xem xác suất ngầm định của thị trường có phù hợp với quan điểm của bạn không. Bạn có thể chọn mua theo giá thị trường để giao dịch ngay hoặc đặt lệnh giới hạn chờ giá lý tưởng.

• Bước 4: Quản lý vị thế và thanh toán cuối cùng

Trước khi sự kiện diễn ra, bạn có thể bán các phần để khóa lợi nhuận hoặc cắt lỗ. Sau khi sự kiện kết thúc, hệ thống sẽ tự động thanh toán, người sở hữu phần đúng sẽ đổi lấy 1 USD.

Rủi ro và cân nhắc: Những điều cần biết trước khi giao dịch

Dù cơ chế có đổi mới, nhưng trước khi tham gia, cần nhận thức rõ các rủi ro và hạn chế đi kèm.

Môi trường pháp lý vẫn đang phát triển. Ví dụ, nghị sĩ bang New York của Mỹ đã đề xuất dự luật ORACLE, nhằm cấm nền tảng cung cấp các thị trường dự đoán liên quan thể thao, chính trị, và các lĩnh vực khác, vi phạm có thể bị phạt tới 1.000.000 USD mỗi ngày.

Biến động thị trường dữ dội. Giá phần có thể dao động mạnh dựa trên tin tức mới nhất, dư luận, có thể mang lại lợi nhuận lớn hoặc gây thua lỗ nhanh chóng.

Rủi ro kỹ thuật tồn tại. Mặc dù thanh toán chính trong chuỗi, nhưng các công cụ bên thứ ba (như bot giao dịch Telegram) từng gặp lỗ hổng bảo mật dẫn đến mất tài sản. Người dùng nên sử dụng trực tiếp giao diện chính thức và giữ khóa riêng cẩn thận.

Khi các tài năng công nghệ kết hợp hợp đồng thông minh blockchain, lý thuyết trò chơi và cơ chế khuyến khích kinh tế, một phòng thí nghiệm dự đoán toàn cầu đã ra đời. Ở đây, mỗi tin tức đều có thể gây ra làn sóng thị trường, mỗi cú nhấp chuột đều như bỏ phiếu cho một tương lai nào đó. Từ sổ lệnh ngoài chuỗi linh hoạt đến thanh toán trên chuỗi vững chắc, từ khung CTF tinh xảo đến Oracle lạc quan chính xác, Polymarket đã khéo léo dệt nên một mạng lưới bắt lấy trí tuệ tập thể. Nhưng mỗi rung động của mạng lưới đều nhắc nhở người tham gia: cùng với việc dự đoán tương lai, cần tỉnh táo đối mặt với chính sự không chắc chắn.