Đoạn Vĩnh Bình ngày 30 tháng 3 đã nói một câu khá thú vị trên Xueqiu: “Thu hồi lời của Tề trưởng rằng tôi không đầu tư vào Pop Mart.” Vừa nói ra, thị trường đã ngẩn người—bởi vì Pop Mart vừa công bố một báo cáo thường niên “bùng nổ” (doanh thu 37,1 tỷ nhân dân tệ, lợi nhuận 13 tỷ nhân dân tệ, tốc độ tăng trưởng 185% và 284%), rồi ngay sau đó lại đưa ra một chỉ dẫn bảo thủ “năm 2026 không thấp hơn 20% tăng trưởng”, khiến giá cổ phiếu trong hai ngày giảm mạnh hơn 30%.

Lúc này lão Đoạn bước ra, dùng một phép ví von của vật lý học: “tốc độ tăng trưởng” mà thị trường đang thảo luận, thực ra là “gia tốc” trong vật lý. Đầu tư mua tổng lượng trong tương lai, là “vận tốc nhân với thời gian”. Gia tốc giảm không có nghĩa là vận tốc chậm lại.
Điều này khiến tôi lập tức nghĩ đến Apple. Giai đoạn 2012-2013, tốc độ tăng trưởng doanh thu của Apple từ 40%-70% rơi xuống còn một chữ số, thậm chí xuất hiện mức giảm theo quý lần đầu tiên trong 10 năm, giá cổ phiếu từ đỉnh đã giảm hơn 40%. Khi đó, câu chuyện giống hệt như hôm nay với Pop Mart: tỷ lệ thâm nhập đạt đỉnh, đổi mới chưa đủ, Samsung giành phần, tăng trưởng cao kết thúc.
Sau đó thì sao? Apple không bao giờ quay lại mức tăng trưởng 40%, nhưng nhờ duy trì tăng trưởng ổn định 10%-20% và quy mô lợi nhuận khổng lồ, giá cổ phiếu từ đáy đó đến nay đã tăng lên hàng chục lần. Năm 2016 lại xảy ra một lần nữa: doanh số iPhone giảm theo năm lần đầu tiên, thị trường lại hoảng loạn thêm một vòng; kết quả là Apple trong giai đoạn chậm tốc đã làm mạnh mảng dịch vụ.
Lão Đoạn có thể giữ được Apple đi xuyên qua ba lần “tăng trưởng chậm lại rồi sụt giảm mạnh”, dựa chính là khung này: không chăm chăm vào gia tốc, mà nhìn “vận tốc nhân với thời gian”.
Vậy Pop Mart có thể sao chép không? Một số điểm đúng là giống. Cơ cấu kinh doanh trong giai đoạn chậm tốc đang cải thiện: việc phân tán hóa ma trận IP (6 IP vượt 2 tỷ, 17 IP vượt 1 tỷ), tỷ trọng doanh thu hải ngoại tăng lên 43,8%. Ban quản lý ở thời điểm đỉnh cao đã chủ động “đạp phanh” để đưa ra chỉ dẫn bảo thủ; phong cách này đúng là kiểu mà lão Đoạn thích.
Nhưng có một khác biệt căn bản: “hào chiến” của Apple theo thời gian tự gia cố—ảnh của bạn, App và iCloud đều bị khóa trong hệ sinh thái, chi phí chuyển đổi ngày càng cao. Logic của Pop Mart lại khác: hôm nay người tiêu dùng mua LABUBU, ngày mai có thể chuyển sang bất kỳ thương hiệu nào khác hoàn toàn không tốn chi phí. “Hào chiến” của họ không phải là việc khóa người dùng, mà là năng lực sản xuất liên tục của hệ thống ươm tạo IP.
Sau LABUBU, CRYBABY và Star Person chạy băng băng, chứng minh cỗ máy này đang vận hành. Nhưng vòng đời của IP vốn bất định hơn nhiều so với hệ sinh thái phần cứng; cỗ máy này không thể dừng.