Gần đây tôi lại đang tổng hợp các kiến thức về phân tích kỹ thuật thị trường chứng khoán, phát hiện nhiều người vẫn còn hiểu về nến Nhật một cách sơ sài. Nói thật thì, từ năm 1990 khi thị trường chứng khoán trong nước mở cửa đã trực tiếp sử dụng nến Nhật, nhưng qua nhiều năm như vậy, việc nghiên cứu nến Nhật của mọi người thực ra vẫn chưa đủ đi sâu.

Tôi phát hiện ra một hiện tượng thú vị: rất nhiều nhà giao dịch có thói quen dựa vào một hoặc hai mô hình nến hoặc chỉ báo kinh điển để ra quyết định, và kết quả thường là dính bẫy. Phân tích kỹ thuật đúng là con đường phải đi, nhưng rốt cuộc nó chỉ là công cụ tham khảo, không phải “lời thánh”. Khi thực hiện thực tế thì cần linh hoạt ứng biến, không thể bê nguyên rập khuôn.

Biểu đồ nến (cũng gọi là nến âm dương) bắt nguồn từ thời kỳ giao dịch gạo ở thời Mạc phủ Tokugawa của Nhật Bản, dùng để theo dõi biến động giá gạo, sau đó mới được đưa vào thị trường cổ phiếu. Nó được ưa chuộng đến vậy là vì trực quan, có cảm giác rõ ràng, có thể dự đoán tương đối chính xác diễn biến tiếp theo, đồng thời phản ánh một cách minh bạch tương quan lực lượng giữa phe mua và phe bán.

Bạn có biết không? Nến Nhật thực ra có 48 dạng hình thái, chia thành 24 dạng nến dương và 24 dạng nến âm. Nhìn qua thì 48 dạng hình thái này trông có vẻ phức tạp, nhưng logic cốt lõi thực ra chỉ nằm ở vài điểm: thân nến dương càng lớn thì lực mua càng mạnh, thường kỳ vọng xu hướng tăng trong tương lai; râu dưới càng dài thì lực mua càng mạnh, râu trên càng dài thì lực bán càng mạnh. Logic của nến âm thì ngược lại.

Tuy nhiên, thứ thực sự hữu ích trong giao dịch thực chiến vẫn là các hình thái tổ hợp nến. Ví dụ như “sao mai” xuất hiện ở cuối xu hướng giảm, thường báo hiệu sự chuyển biến; còn “sao hoàng hôn” thì là tín hiệu gõ cảnh báo trong xu hướng tăng. “Ba chàng lính đỏ” liên tiếp ba ngày đóng cửa dương thì nhìn chung triển vọng tăng giá là chủ đạo; “ba con quạ đen” thì chính là mặt đối lập: ở vùng giá cao liên tục đóng cửa âm, cho thấy khả năng sắp giảm. Ngoài ra còn có “song hạc nhảy khoảng trống” kiểu như vậy: phe mua liên tục hai ngày không thành công, thường là thời điểm tốt để rút lui và chốt lời.

Vì vậy, nắm vững 48 dạng hình thái của nến Nhật quả thật có ích, nhưng đừng mê tín. Hãy kết hợp khối lượng giao dịch, các chỉ báo khác, thậm chí cả tâm lý thị trường để xem xét thì việc phán đoán sẽ chính xác hơn rất nhiều. Phân tích kỹ thuật chính là như vậy: không có đúng sai tuyệt đối, chỉ có phân tích phù hợp với từng tình huống cụ thể.