Mình vừa tìm hiểu về chỉ số giảm phát GDP và muốn chia sẻ với mọi người vì nó thực sự hữu ích để hiểu nền kinh tế.

Đơn giản nói thì chỉ số giảm phát là cách để chúng ta biết giá cả hàng hóa, dịch vụ trong một đất nước đã thay đổi như thế nào theo thời gian. Nó giúp ta phân biệt được: phần tăng trưởng GDP là do sản xuất thực sự tăng, hay chỉ là do giá cả tăng lên mà thôi.

Cách nó hoạt động cũng không phức tạp lắm. Chỉ số giảm phát so sánh hai con số: GDP danh nghĩa (tính theo giá hiện tại) với GDP thực tế (tính theo giá của một năm cơ sở). Chênh lệch giữa hai cái này sẽ cho ta thấy mức độ thay đổi giá cả trong nền kinh tế.

Công thức tính cũng dễ: Chỉ số giảm phát GDP bằng (GDP danh nghĩa chia cho GDP thực tế) nhân 100. Sau đó để biết giá tăng hay giảm bao nhiêu phần trăm, ta lấy kết quả trừ đi 100.

Về cách đọc kết quả thì có ba trường hợp. Nếu chỉ số giảm phát bằng 100, giá không thay đổi so với năm cơ sở. Nếu lớn hơn 100, giá đã tăng lên (đó gọi là lạm phát). Nếu nhỏ hơn 100, giá đã giảm xuống (đó gọi là giảm phát).

Mình lấy ví dụ để dễ hiểu hơn. Giả sử năm 2024, GDP danh nghĩa của một nước là 1,1 nghìn tỷ USD, còn GDP thực tế (tính theo giá năm 2023) là 1 nghìn tỷ USD. Khi đó chỉ số giảm phát sẽ là 110. Điều này có nghĩa là giá cả nói chung đã tăng 10% so với năm 2023.

Cái hay của chỉ số giảm phát là nó cho ta cái nhìn rõ hơn về kinh tế thực sự. Thay vì chỉ nhìn con số GDP tăng mà không biết là do sản xuất tăng hay giá tăng, ta có thể tách riêng hai yếu tố đó ra. Đó là lý do tại sao các nhà kinh tế gia thường dùng chỉ số giảm phát để phân tích.