Vào tháng 6 năm 2026, sau hơn ba tháng bị phong tỏa hiệu quả, eo biển Hormuz cuối cùng đã bước vào giai đoạn có thể mở cửa trở lại. Ngày 15 tháng 6, Hoa Kỳ và Iran ký biên bản ghi nhớ, và Tổng thống Trump tuyên bố tại Hội nghị Thượng đỉnh G7 rằng eo biển này sẽ "hoàn toàn mở cửa" vào ngày 19 tháng 6. Ngay sau thông báo này, giá dầu quốc tế giảm mạnh—giá dầu Brent lao dốc từ đỉnh thời chiến là 126,41 USD/thùng vào ngày 30 tháng 4 xuống dưới 78 USD vào ngày 18 tháng 6.
Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi từ "thông báo mở cửa" sang "hoạt động bình thường hoàn toàn" vẫn phải vượt qua bốn rào cản lớn: rà phá thủy lôi, khôi phục công suất, tái thiết năng lực vận tải biển và lấy lại niềm tin thị trường. Bài viết này sẽ phân tích lộ trình thực tế mở cửa trở lại eo biển Hormuz từ ba góc độ: tiến độ rà phá thủy lôi, tốc độ phục hồi nguồn cung và lộ trình bình thường hóa giá dầu.
Rà phá thủy lôi: "Cửa an toàn đầu tiên" kéo dài 40–50 ngày
Trở ngại lớn nhất đối với việc khôi phục hoạt động hàng hải thương mại bình thường qua eo biển Hormuz là số lượng lớn thủy lôi được rải trong suốt cuộc xung đột.
Theo Reuters dẫn nguồn từ các chuyên gia an ninh hàng hải phương Tây, việc rà phá thủy lôi để đảm bảo an toàn có thể kéo dài từ 40 đến 50 ngày. Jakob Larsen, Trưởng bộ phận An toàn Hàng hải của BIMCO, xác nhận toàn bộ quá trình rà phá sẽ cần 40–50 ngày và kêu gọi thiết lập các "hành lang không có thủy lôi" từ trước. Trước đó, một báo cáo mật của Lầu Năm Góc ước tính rằng việc dọn sạch hoàn toàn thủy lôi do Iran rải có thể mất tới sáu tháng—dù sau đó người phát ngôn của Lầu Năm Góc đã giảm nhẹ tính khả thi của đánh giá này.
Số lượng và phân bố thủy lôi vẫn là ẩn số lớn nhất. Phil Belcher, Giám đốc Hàng hải của Intertanko, dẫn dữ liệu gần đây cho biết ít nhất 80 quả thủy lôi nằm gần các tuyến vận tải chính của eo biển. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran trước đó cũng cảnh báo về một "vùng nguy hiểm" rộng 1.400 km2—tương đương 14 lần diện tích thành phố Paris. Dù biên bản ghi nhớ quy định "Iran sẽ bắt đầu rà phá thủy lôi trong vòng 30 ngày", các chuyên gia hàng hải cảnh báo rằng, dù tàu quét mìn và công nghệ sonar có thể nhanh chóng xác định phần lớn thủy lôi, vẫn có những quả bị trôi dạt hoặc ẩn nấp, đòi hỏi phải kiểm tra kỹ lưỡng an toàn hàng hải sau khi rà phá.
Tóm lại, rà phá thủy lôi không phải là một chiến dịch "có thể hoàn thành trong một đêm". Khoảng thời gian 40–50 ngày này đồng nghĩa, cho tới cuối tháng 7 hoặc đầu tháng 8, eo biển Hormuz vẫn chưa thể được coi là "vùng nước thương mại an toàn".
Khôi phục vận tải biển: Ba giai đoạn từ "tàu qua lại" đến "bình thường hóa chuỗi cung ứng"
Ngay cả khi đã rà phá xong thủy lôi, việc khôi phục vận tải biển bình thường cũng sẽ diễn ra theo từng giai đoạn.
Theo công ty phân tích vận tải biển Xeneta, việc bình thường hóa hoàn toàn vận tải container có thể chưa diễn ra trước giữa tháng 9 năm 2026. Peter Sand, Chuyên gia phân tích trưởng của Xeneta, cho biết trước khi xảy ra xung đột, có 99 tuyến container hoạt động hoặc đi qua Vịnh Ả Rập, với tổng công suất 3,2 triệu TEU—tương đương khoảng 10% đội tàu container toàn cầu. Hiện chỉ còn 11 tuyến duy trì hoạt động, hàng trăm tàu buộc phải chuyển hướng hoặc chuyển sang các tuyến thương mại khác trên thế giới.
Xeneta dự báo quá trình phục hồi sẽ diễn ra qua ba giai đoạn: đầu tiên là giải phóng các tàu bị mắc kẹt trong Vịnh Ả Rập; tiếp theo là khôi phục các tuyến vận tải nội vùng; cuối cùng là từng bước nối lại các tuyến trục chính như Á–Âu và Á–Bắc Mỹ. Ngay cả trong kịch bản lạc quan nhất, các chuyên gia vận tải biển cho rằng phải mất ít nhất ba tháng mới có thể khôi phục hoàn toàn mạng lưới chuỗi cung ứng hàng hải.
Dữ liệu lưu lượng tàu xác nhận tốc độ phục hồi còn rất chậm. Theo số liệu ngành dẫn lại bởi The New York Times, hiện có khoảng 25 tàu qua eo biển Hormuz mỗi ngày—tăng so với mức thấp thời chiến nhưng vẫn rất xa mức bình thường trước khủng hoảng là 125–140 tàu/ngày. Khoảng 600 tàu vẫn đang neo đậu tại Vịnh Ba Tư. Richard Meade, Tổng biên tập Lloyd’s List, nhận định thẳng thắn: "Chúng ta đang ở vùng nước chưa từng có tiền lệ. Tôi không nghĩ vận tải biển qua eo Hormuz sẽ trở lại bình thường trong năm nay."
Nút thắt công suất: Khoảng trống 14,4 triệu thùng/ngày không thể lấp đầy trong chốc lát
Giữa "được phép xuất khẩu" và "khôi phục sản lượng" vẫn còn một khoảng cách rất lớn. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), việc đóng cửa eo biển đã khiến sản lượng dầu của khu vực Vùng Vịnh giảm 14,4 triệu thùng/ngày so với trước chiến tranh. Các nước sản xuất dầu Trung Đông đã cắt giảm hơn 11 triệu thùng/ngày.
Quá trình phục hồi công suất gặp ba trở ngại chính. Thứ nhất, nhiều giếng dầu bị buộc phải dừng hoạt động trong nhiều tháng, một số cơ sở sản xuất còn bị hư hại. Liên minh Xuất khẩu Dầu khí Iran cho biết sản lượng khí tự nhiên của Iran đã giảm khoảng 10%, và việc sửa chữa hoàn toàn các cơ sở bị hỏng có thể mất tới hai năm. Công ty tư vấn Rystad Energy (Na Uy) ước tính chi phí tái thiết hạ tầng dầu khí khu vực này vào khoảng 42 tỷ USD. Thứ hai, tình trạng thiếu tàu chở dầu và nhân lực—nhiều tàu đã chuyển hướng hoặc nằm chờ trong thời gian xung đột, còn thủy thủ đoàn thì ngần ngại quay lại vùng Vịnh vì lo ngại an toàn. Thứ ba, ngay cả khi các giếng dầu hoạt động trở lại, các tàu rỗng cũng phải vào eo biển để lấy hàng tồn kho trước khi có thể tiếp nhận sản lượng mới—quy trình này cũng mất nhiều tuần.
Bộ phận nghiên cứu của Ngân hàng ICICI dự báo các nước Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh sẽ khôi phục sản lượng lên 82% mức trước chiến tranh vào tháng 9 năm 2026 và đạt 90% vào tháng 12. Nói cách khác, nguồn cung sẽ vẫn "căng thẳng" cho đến hết quý III.
Thách thức riêng của thị trường LNG: 20% nguồn cung toàn cầu bị đóng băng và tổn thất công suất kéo dài
Lộ trình phục hồi của thị trường khí tự nhiên còn phức tạp hơn dầu mỏ. IEA cho biết việc eo biển bị phong tỏa hiệu quả đã loại bỏ gần 20% nguồn cung khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu khỏi thị trường. Phân tích của Wood Mackenzie chỉ ra rằng, ngay cả trong kịch bản "hòa giải mùa hè", dòng LNG cũng chưa thể nối lại trước tháng 9 năm 2026, và phải đến năm 2028 mới phục hồi hoàn toàn.
Nghiêm trọng hơn, các cuộc tấn công vào cơ sở hóa lỏng LNG ở Trung Đông trong xung đột đã gây ra tổn thất công suất lâu dài. IEA cảnh báo những thiệt hại này đang làm thay đổi cán cân cung cầu trung hạn. Việc sửa chữa các dây chuyền bị hư hại của Qatar—với công suất khoảng 12,8 triệu tấn/năm—sẽ mất từ ba đến năm năm. Ngay cả khi eo biển mở cửa trở lại, nguồn cung LNG cũng sẽ phục hồi chậm hơn nhiều so với dầu mỏ.
Lộ trình phục hồi giá dầu: Sự phân hóa và đồng thuận giữa các tổ chức
Các tổ chức lớn đã đưa ra những dự báo rất khác nhau nhưng đều có cơ sở logic về diễn biến giá dầu Brent.
Citibank đã hạ dự báo giá dầu vào ngày 16 tháng 6, giảm mức trung bình Brent quý III/2026 từ 95 USD xuống 75 USD/thùng, quý IV từ 80 USD xuống 70 USD, và triển vọng năm 2027 xuống còn 65 USD. Lý do cốt lõi: nếu thỏa thuận Mỹ–Iran giúp khôi phục dòng chảy thương mại qua eo biển vào cuối tháng 7, giá dầu sẽ chuyển từ "định giá do rủi ro địa chính trị" về lại "cung cầu thực tế".
Goldman Sachs hạ dự báo Brent quý IV/2026 từ 90 USD xuống 80 USD/thùng, và trung bình năm 2027 từ 80 USD xuống 75 USD. Tuy nhiên, Goldman cũng lưu ý rủi ro vẫn nghiêng về phía tăng—nếu eo biển tiếp tục bị gián đoạn sang năm 2027, giá Brent có thể vượt 130 USD/thùng vào cuối năm 2026.
Bộ phận nghiên cứu ICICI Bank dự báo Brent sẽ duy trì trong khoảng 75–85 USD/thùng nửa cuối năm 2026, do thị trường vật chất vẫn căng và nhu cầu tích trữ tăng, sau đó chuyển sang xu hướng giảm trong năm 2027 khi nguồn cung tăng, dự báo ở mức 65–75 USD/thùng.
Barclays giữ nguyên dự báo giá Brent trung bình 100 USD/thùng cho năm 2026, cho rằng quá trình phục hồi nguồn cung sẽ chậm hơn so với kỳ vọng của thị trường.
Tóm lại, dù các tổ chức chủ yếu khác biệt về "tốc độ phục hồi", vẫn có đồng thuận cơ bản: giá dầu Brent nhiều khả năng sẽ giao dịch trong khoảng 75–85 USD/thùng nửa cuối năm 2026, và khi nguồn cung dần phục hồi trong năm 2027, mặt bằng giá sẽ dịch chuyển về 65–75 USD/thùng.
Biến số rủi ro: Việc thực thi thỏa thuận và ngưỡng tồn kho
Tất cả các dự báo trên đều dựa trên một giả định then chốt—thỏa thuận ngừng bắn sẽ được duy trì. Tuy nhiên, biên bản ghi nhớ mới chỉ là khuôn khổ tạm thời trong 60 ngày, các vấn đề cốt lõi như chương trình hạt nhân của Iran vẫn để ngỏ cho các vòng đàm phán tiếp theo. Tổng thống Trump cũng tuyên bố Mỹ sẽ tấn công Iran trở lại nếu cho rằng Iran không tuân thủ. Ngoài ra, phí qua eo biển vẫn là điểm nghẽn lớn giữa Mỹ và Iran—biên bản chỉ đảm bảo quyền đi lại miễn phí trong 60 ngày. Bất kỳ sự đổ vỡ nào trong thỏa thuận hoặc leo thang xung đột đều có thể đẩy giá dầu trở lại trên 90 USD/thùng.
Một rủi ro khác mà thị trường có thể đánh giá thấp là tồn kho dầu thô toàn cầu đã giảm xuống mức cực kỳ thấp. Dự trữ dầu thô Mỹ đã giảm liên tiếp chín tuần, tổng cộng giảm 52 triệu thùng. Trung tâm lưu trữ quan trọng Cushing chỉ còn khoảng 21 triệu thùng—nếu giảm dưới 20 triệu sẽ ảnh hưởng đến hạ tầng lưu trữ và vận chuyển. Ông Neil Chapman, Phó chủ tịch cấp cao ExxonMobil, lưu ý tồn kho dầu thô hiện ở mức thấp hiếm có trong lịch sử, và nếu chạm ngưỡng nguy cấp, giá có thể tăng vọt rất nhanh. Tồn kho thấp đồng nghĩa thị trường gần như không có vùng đệm trước bất kỳ cú sốc nguồn cung nào—chỉ cần một biến động nhỏ cũng có thể khiến giá dao động mạnh.
Kết luận
Việc mở cửa trở lại eo biển Hormuz không nên được xem như một tín hiệu đơn giản cho thấy khủng hoảng năng lượng đã kết thúc. Từ 40–50 ngày cần thiết để rà phá thủy lôi, đến ít nhất ba tháng để phục hồi mạng lưới vận tải biển, và phải đến cuối năm 2026 mới đạt 90% công suất—lộ trình phục hồi này phải được tính bằng tháng, không phải ngày. Đối với các nhà giao dịch, vấn đề cốt lõi của thị trường không phải là câu chuyện "eo biển đóng hay mở" mà là cuộc đua về "tốc độ phục hồi" và "khả năng duy trì thỏa thuận". Khi tồn kho ở mức thấp lịch sử, bất kỳ gián đoạn nguồn cung nào cũng có thể bị khuếch đại mạnh mẽ. Trong những tháng tới, giá dầu nhiều khả năng sẽ dao động mạnh trong khoảng 75–85 USD/thùng, và quá trình "bình thường hóa giá" thực sự—tức trở lại mức dưới 70 USD/thùng như trước xung đột—có thể phải chờ đến sau năm 2027, khi nguồn cung được phục hồi hoàn toàn.
