Khủng hoảng quản trị Aave! Phòng thí nghiệm chiếm đoạt 10 triệu USD gây phẫn nộ cộng đồng

Aave tổ chức tự trị phi tập trung (DAO) và Aave Labs đã nổ ra xung đột gay gắt về vấn đề phân phối phí tích hợp CoW Swap. Các thành viên DAO tiết lộ rằng, phí phát sinh từ việc trao đổi tài sản mã hóa qua CoW Swap chảy vào địa chỉ riêng do Aave Labs kiểm soát, chứ không phải vào kho bạc của Aave DAO, dẫn đến việc mất khoảng 200.000 USD Ethereum hàng tuần, tổng thiệt hại lên đến 10 triệu USD mỗi năm.

Tranh cãi về phí trị giá 10 triệu USD mỗi năm

Cơn bão trên diễn đàn quản trị của Aave bắt nguồn từ thành viên giả danh EzR3aL. Anh này đăng bài trên diễn đàn quản trị chỉ ra rằng, sau khi công bố tích hợp với nhà tổng hợp giao dịch phi tập trung CoW Swap, các khoản phí phát sinh đã không chảy vào kho bạc của Aave DAO mà lại được chuyển vào một địa chỉ riêng do Aave Labs kiểm soát. Phát hiện này khiến cộng đồng sốc, vì các thành viên DAO luôn nghĩ rằng tất cả thu nhập của giao thức đều thuộc về cộng đồng.

EzR3aL đặt ra nhiều câu hỏi gay gắt: tại sao không tham khảo DAO trước khi quyết định về routing phí? Tại sao phí không thuộc về DAO? Anh nhấn mạnh: “Một thực thể khác (không phải Aave DAO) mỗi tuần ít nhất nhận được 200.000 USD ETH.” Anh còn bổ sung, điều này đồng nghĩa với việc DAO có thể mất đi khoản thu nhập tiềm năng lên tới 10 triệu USD mỗi năm. Con số này đối với bất kỳ giao thức DeFi nào cũng là một luồng thu nhập cực kỳ đáng kể.

Vấn đề cốt lõi của tranh cãi về phí nằm ở ranh giới quyền hạn mơ hồ. Aave Labs phản hồi rằng, các thành phần giao diện và frontend của website, ứng dụng luôn nằm trong phạm vi trách nhiệm hợp pháp của Aave Labs, còn các thay đổi về lớp hợp đồng thông minh như chính sách lãi suất và phê duyệt mã hợp đồng luôn do DAO quản lý. Aave Labs còn khẳng định rằng, họ là “đơn vị phát triển adapter”, là các đoạn mã cho phép trao đổi và tích hợp khác.

Tuy nhiên, phản hồi này chưa làm dịu căng thẳng. Một số thành viên DAO cho biết, Aave DAO đã tài trợ phát triển công nghệ adapter gốc, do đó các khoản thu nhập từ tích hợp này nên chảy về DAO. Điều này hé lộ một vấn đề nền tảng: khi DAO tài trợ phát triển nhưng do công ty thực hiện, thì quyền sở hữu lợi nhuận sẽ thuộc về ai?

Cuộc chiến quyền lực giữa công ty tập trung và tổ chức phi tập trung

Người sáng lập nền tảng đại diện cho cộng đồng quản trị Aave - Aave-Chan Initiative, Marc Zeller, đã lên tiếng chỉ trích gay gắt hơn. Ông cho rằng quyết định chuyển toàn bộ phí cho Aave Labs “là điều vô cùng đáng lo ngại”, đồng thời cáo buộc: “Aave Labs nhằm mục đích kiếm lợi cá nhân, chuyển khách hàng của Aave sang đối thủ cạnh tranh. Điều này không thể chấp nhận được.”

Phản biện của Zeller đã chỉ ra vấn đề cốt lõi: Với tư cách là một công ty lợi nhuận, lợi ích của Aave Labs có thực sự phù hợp với lợi ích của Aave DAO – tổ chức phi lợi nhuận không? CoW Swap là một nhà tổng hợp giao dịch phi tập trung độc lập, khi người dùng Aave sử dụng qua giao diện tích hợp, phí phát sinh nên xem là doanh thu dịch vụ front-end (thu về Aave Labs) hay là thu nhập của giao thức (thu về DAO)?

Khác với điều này trong quản trị doanh nghiệp truyền thống – nơi có phân chia rõ ràng quyền lực giữa hội đồng quản trị và các cổ đông – trong cấu trúc DAO, mối quan hệ giữa công ty phát triển và cộng đồng tổ chức luôn chứa đựng những vùng xám. Aave Labs lập luận rằng, front-end là trách nhiệm của họ, do đó doanh thu từ front-end nên thuộc về họ. Nhưng các thành viên DAO lại cho rằng, thương hiệu Aave và cộng đồng người dùng là do cộng đồng xây dựng chung, bất kỳ lợi nhuận nào khai thác từ những tài nguyên này đều thuộc về cộng đồng.

3 thử thách lớn của DAO do tranh cãi phí Aave

Ranh giới quyền hạn mơ hồ: Phân chia lớp hợp đồng thuộc DAO, front-end thuộc công ty, khó phân định rõ ràng trong vận hành thực tế

Cấu trúc mâu thuẫn lợi ích: Công ty phát triển vì lợi nhuận và DAO phi lợi nhuận có mục tiêu khác biệt, thiếu cơ chế điều chỉnh chính thức

Khó khăn trong minh bạch: Thành viên DAO mới phát hiện dòng tiền khi tranh cãi đã nổ ra, cho thấy cơ chế giám sát thất bại

Các phương tiện truyền thông trong giới đã liên hệ với Aave Labs, nhưng tính đến thời điểm bài viết chưa nhận được phản hồi. Sự im lặng này càng làm gia tăng bất mãn trong cộng đồng.

Thách thức cấu trúc trong mô hình quản trị DAO

Cuộc xung đột này làm nổi bật sự phức tạp trong vận hành DAO. DAO là một hình thức quản trị và tổ chức mới, có nhiều ưu điểm hơn các mô hình truyền thống như quyết định phi tập trung, quản trị minh bạch trên chuỗi, sở hữu cộng đồng. Tuy nhiên, sự kiện của Aave cũng đã phơi bày những thách thức riêng của nó.

Thách thức lớn nhất là cân bằng giữa hiệu quả vận hành và tính phi tập trung. Aave Labs, như một nhóm phát triển chuyên nghiệp, có thể phản ứng nhanh với nhu cầu thị trường, phát triển tính năng mới và tích hợp giao thức mới. Nhưng điều này đi kèm với việc giảm bớt tính phi tập trung. Khi Aave Labs quyết định routing phí mà không hỏi ý kiến DAO, họ đã tăng tốc độ thực thi, nhưng đồng thời cũng xói mòn quyền quyết định của DAO.

Một thách thức khác là thiết kế cơ chế khuyến khích. Là một thực thể lợi nhuận, Aave Labs cần doanh thu để duy trì hoạt động và thúc đẩy nhân viên. Nhưng nếu tất cả thu nhập của giao thức đều về DAO, thì Aave Labs sẽ lấy đâu ra phần thưởng? Tranh cãi hiện tại cho thấy, phí front-end được Aave Labs coi là nguồn thu, nhưng cách mặc định này chưa từng được chính thức bỏ phiếu xác nhận của DAO.

Trong tương lai, các giải pháp rõ ràng hơn có thể đến từ hợp đồng chính thức. Một số thành viên đề xuất, cần thông qua đề xuất chính thức để xác định rõ phạm vi quyền hạn của Aave Labs và tỷ lệ chia sẻ thu nhập, biến các quy tắc tiềm ẩn thành hợp đồng rõ ràng. Điều này không chỉ giúp tránh các tranh cãi tương tự, mà còn có thể làm mẫu tham khảo cho các DAO khác.