Chỉ là một sự nhầm lẫn? MSCI tạm hoãn loại bỏ DAT, nhưng cuộc chơi vẫn tiếp tục

Viết bài: KarenZ, Foresight News

Ngày 6 tháng 1, thông báo của gã khổng lồ xây dựng chỉ số MSCI (MSCI Inc.) đã mang lại tia hy vọng cho công ty tài sản số (DAT) đang chìm trong bóng tối: Trong đợt xem xét chỉ số tháng 2 năm 2026, MSCI quyết định tạm thời chưa thực hiện đề xuất loại bỏ DAT khỏi Chỉ số Thị trường Đầu tư Toàn cầu (GIMI).

Điều này có nghĩa là những công ty bị đưa vào danh sách theo dõi do sở hữu lượng lớn Bitcoin và các tài sản số khác tạm thời giữ vững vị trí của mình trong chỉ số MSCI.

Tuy nhiên, MSCI cũng công bố một loạt các biện pháp hạn chế và dự kiến sẽ tiến hành tham vấn rộng rãi hơn đối với tất cả các “doanh nghiệp phi hoạt động”, nhằm xem xét toàn diện cách xử lý các công ty phi hoạt động trong chỉ số. MSCI định nghĩa “doanh nghiệp phi hoạt động” là các doanh nghiệp sở hữu tài sản phi hoạt động như tài sản số như là phần cốt lõi của hoạt động kinh doanh (chứ không phải mục đích đầu tư).

Quyết định này phản ánh sự thận trọng và thỏa hiệp của hệ thống tài chính truyền thống trong quá trình tiếp nhận tài sản số, không đơn thuần là “thỏa hiệp”, mà là lựa chọn hợp lý sau khi nhận thức rõ tính phức tạp của vấn đề.

Lập trường rút lui trong bốn nghịch lý

Lùi lại nguồn gốc của cuộc chơi này, vào tháng 10 năm 2025, MSCI đã đề xuất loại bỏ các công ty có tỷ lệ sở hữu tài sản số chiếm 50% hoặc hơn tổng tài sản khỏi chỉ số thị trường đầu tư toàn cầu của mình. Lý luận cốt lõi có vẻ hợp lý — giữ vững vị trí “phản ánh hiệu suất doanh nghiệp hoạt động” của chỉ số, loại trừ các DATCOs có đặc tính gần giống quỹ đầu tư, nhưng trong thực tế lại rơi vào bốn nghịch lý.

Tính cứng nhắc của tiêu chuẩn. Trong thư công khai gửi MSCI, Strategy đã chỉ trích gay gắt, các tập đoàn dầu khí, REITs và các doanh nghiệp khác cũng sở hữu tập trung cao các loại tài sản đơn lẻ nhưng không bị hạn chế đặc biệt, việc chỉ giới hạn các doanh nghiệp tài sản số là tiêu chuẩn kép.

Khả năng thực thi không khả thi. Giá tài sản số biến động mạnh có thể khiến các doanh nghiệp liên tục vào ra khỏi chỉ số do thay đổi giá trị tài sản, cộng thêm sự khác biệt trong chuẩn mực kế toán sẽ gây ra hỗn loạn thị trường và đối xử không công bằng.

Vi phạm giới hạn của lập trường. Là nhà cung cấp chỉ số, MSCI nên giữ trung lập, nhưng đề xuất này thực chất là phủ nhận chủ quan giá trị của tài sản số.

Đi ngược lại chiến lược tài sản số của Mỹ.

Chuyển biến lập trường của MSCI về bản chất là kết quả của sự phản kháng mạnh mẽ từ doanh nghiệp, hạn chế của thị trường thực tế và xu hướng ngành thúc đẩy. Các công ty DAT, điển hình như Strategy, không phải là bị động chấp nhận phán quyết, mà là chủ động phát hành thư công khai hoặc liên danh kiến nghị, kêu gọi MSCI rút lại đề xuất về tài sản số. Phản kháng này chính xác nhắm vào các điểm yếu của đề xuất, đồng thời khiến MSCI nhận ra rằng việc loại bỏ đơn thuần không thể giải quyết thực tế ngày càng tích hợp của tài sản số vào bảng cân đối kế toán doanh nghiệp.

Ngoài ra, MSCI còn đề xuất tiến hành xem xét rộng rãi hơn đối với các “doanh nghiệp phi hoạt động”, thực chất chạm vào vấn đề cốt lõi của phân loại doanh nghiệp hiện đại: Trong kỷ nguyên kinh tế số, nhiều mô hình kinh doanh của doanh nghiệp đã mờ nhạt ranh giới này.

Có những hạn chế nào?

Một chi tiết dễ bị bỏ qua nhưng cực kỳ quan trọng trong thông báo là: MSCI sẽ không thực hiện điều chỉnh dựa trên “số lượng cổ phiếu lưu hành (NOS)”, “hệ số tiếp cận vốn nước ngoài (FIF)” hoặc “hệ số nội địa (DIF)” cho các chứng khoán này.

Ngoài ra, MSCI sẽ tạm hoãn tất cả các “chuyển đổi phân đoạn quy mô” của các công ty này. Điều này có nghĩa là ngay cả khi giá trị thị trường tăng đến tiêu chuẩn cổ phiếu lớn, chúng vẫn chỉ có thể giữ nguyên vị trí cũ. Thêm vào đó, tạm thời không chấp nhận các công ty mới thuộc loại này gia nhập chỉ số.

Có thể thấy, thái độ của MSCI vẫn rất thận trọng. Thông qua “đóng băng tăng trọng số” và “tạm hoãn chuyển đổi quy mô”, MSCI đã hạn chế hiệu quả khả năng mở rộng ảnh hưởng của các công ty này trong chỉ số, đồng thời cũng tạo thời gian để xây dựng một bộ quy tắc chung phù hợp với tất cả các “công ty dạng đầu tư”.

Ảnh hưởng ra sao?

Trong ngắn hạn, các rủi ro thanh khoản của các cổ phiếu như MicroStrategy tạm thời được giải tỏa, loại bỏ nguy cơ rút vốn lớn từ các quỹ thụ động.

Nhưng về dài hạn, đây không phải là miễn trừ vĩnh viễn. MSCI đã rõ ràng tuyên bố sẽ tiến hành tham vấn rộng rãi hơn và nghiên cứu các tiêu chuẩn mới dựa trên báo cáo tài chính. Điều này có nghĩa là một bộ quy tắc sàng lọc chặt chẽ hơn, có hệ thống hơn đang được ấp ủ.

Xét về phát triển dài hạn của ngành, sự kiện này đánh dấu việc tích hợp tài sản số vào hệ thống tài chính truyền thống bước vào giai đoạn sâu hơn. Khi tài sản số ngày càng phổ biến trong bảng cân đối kế toán doanh nghiệp, các tổ chức xây dựng chỉ số không còn là câu hỏi “có nên đưa vào” nữa, mà là câu hỏi “làm thế nào để phân loại một cách khoa học”. Nghiên cứu của MSCI có thể thúc đẩy các tổ chức xây dựng chỉ số thiết lập tiêu chuẩn thống nhất hơn.

Kết quả cuối cùng của cuộc chơi này sẽ định hình lại giới hạn phân bổ tài sản doanh nghiệp và logic nền tảng của việc xây dựng chỉ số.

Trong quá trình này, sự tham vấn thị trường đầy đủ và minh bạch trong công bố quy tắc, cách đánh giá định lượng giá trị thực chất của các doanh nghiệp liên quan đến tài sản số, cũng như cân bằng giữa đổi mới tài chính, sự dung hòa và kiểm soát rủi ro, sẽ là những yếu tố then chốt để thực hiện việc tích hợp thực sự tài sản số vào hệ thống tài chính truyền thống và đạt được lợi ích chung của nhiều bên.