Từ BTC đến mã hóa kỹ thuật số vàng, ai mới là "vàng kỹ thuật số" thực sự?

Gần đây có phải ngày càng nhiều người xung quanh bạn bàn luận về “vàng” không?

Đúng, tôi đang nói đến vàng theo nghĩa vật lý. Cùng với sự gia tăng rủi ro địa chính trị và sự không chắc chắn của nền kinh tế vĩ mô toàn cầu, tổng giá trị thị trường của vàng (đã có lúc) vượt qua 30 triệu tỷ USD, vững vàng ngồi trên ngai vàng của các tài sản toàn cầu.

Trong khi đó, một điều khá thú vị cũng đang diễn ra trong thế giới Crypto, bên cạnh Bitcoin, được coi là “vàng kỹ thuật số”, vàng theo nghĩa vật lý đang nhanh chóng được chuyển đổi thành chuỗi: vàng được token hóa, đại diện bởi Tether Gold (XAUT), đã thông qua làn sóng RWA, nhận được khả năng phân chia, lập trình và thậm chí là sinh lợi mới.

Nó đang thách thức một câu chuyện đã bị Bitcoin độc quyền trong thời gian dài: “Ai mới là vàng kỹ thuật số thực sự?”

BTC: Sự chuyển biến của câu chuyện qua mười năm

BTC thực sự là tiền tệ hay tài sản? Chức năng cốt lõi của nó thực sự là thanh toán hay lưu trữ giá trị? Hay nó giống như tài sản rủi ro được định vị như cổ phiếu công nghệ?

Kể từ khi ra đời vào năm 2009, vấn đề này gần như đã xuyên suốt toàn bộ giai đoạn lịch sử của Bitcoin.

Mặc dù Satoshi Nakamoto đã rõ ràng chỉ ra thuộc tính “Tiền điện tử” của BTC trong tài liệu trắng từ rất sớm, nhưng cùng với sự phát triển quy mô của chính nó, trong suốt 10 năm qua, đây gần như là một chủ đề đã trải qua nhiều lần chuyển biến trong câu chuyện, với các cuộc tranh luận trong cộng đồng không ngừng - từ phương thức thanh toán ban đầu, đến “lưu trữ giá trị” và “tài sản thay thế”.

Đặc biệt là việc thông qua chính thức quỹ ETF giao ngay vào năm 2024, trở thành một bước ngoặt trong câu chuyện, ngày càng nhiều người không còn xem Bitcoin là “đồng tiền toàn cầu” cho giao dịch và thanh toán, ngược lại, ngày càng nhiều người bắt đầu coi Bitcoin như một tài sản lưu trữ giá trị có nền tảng đồng thuận, tức là “vàng kỹ thuật số”:

Giống như vàng, số lượng luôn khan hiếm, sản lượng có thể dự đoán và ổn định, nhưng đồng thời lại có những lợi thế mà vàng không thể so sánh được: khả năng phân chia tốt hơn (1 satoshi = 0.00000001 BTC), tính di động (chuyển tiền xuyên biên giới trong giây lát) và tính thanh khoản (thị trường 7×24 giờ).

Chính vì vậy, Bitcoin đang dần trở thành logic lưu trữ giá trị toàn cầu thứ ba sau đô la Mỹ và vàng trong hệ thống tiền tệ vĩ mô.

Nguồn: companiesmarketcap.com

Theo thống kê của companiesmarketcap, hiện tại trong Top 10 tài sản toàn cầu, vàng đang ở vị trí dẫn đầu tuyệt đối, với tổng giá trị thị trường (28,4 nghìn tỷ) vượt xa tổng giá trị của 9 tài sản còn lại (26 nghìn tỷ).

Cần biết rằng, ngay cả khi BTC vượt mốc 100.000 USD, tổng giá trị thị trường cũng chỉ khoảng 2 triệu tỷ USD, chỉ tương đương khoảng 1/15 tổng giá trị của vàng, và đây thực sự là động lực cơ bản mà cộng đồng BTC luôn nhấn mạnh câu chuyện “vàng kỹ thuật số”, tức là nhắm đến mục tiêu lưu trữ giá trị lớn nhất và cổ nhất trong thế giới tài chính truyền thống.

Chỉ có điều thú vị là, khi BTC cố gắng tiến gần đến câu chuyện “vàng kỹ thuật số”, thì chính vàng cũng đang được “số hóa”.

Yếu tố kích thích trực tiếp nhất chính là sự gia tăng liên tục của vàng trên thế giới thực, cùng với làn sóng RWA từ đầu năm đến nay, đã khiến vàng token hóa đại diện bởi Tether Gold (XAUT) và PAX Gold (PAXG) nhanh chóng nổi lên.

Vì chúng được neo vào vàng vật chất, mỗi khi phát hành một mã thông báo, có một lượng vàng vật lý tương ứng làm hỗ trợ, nên lô sản phẩm “vàng kỹ thuật số” này, chắc chắn là một sinh vật tài chính mới trong cả lĩnh vực Crypto và TradFi.

Trào lưu vàng RWA “Nổi bật khác biệt”

Thực ra, việc sử dụng từ “khác biệt nổi bật” cho vàng token hóa có thể không hoàn toàn chính xác.

Vì xét về ý nghĩa nghiêm ngặt, dù là XAUT có khối lượng lớn nhất hiện nay, hay PAXG đứng ngay sau đó, đều không phải là sản phẩm nổi tiếng mới ra mắt, mà ngược lại là do làn sóng RWA hiện tại và tình hình thị trường vĩ mô, đã giúp chúng có được ý nghĩa chiến lược mới và sự quan tâm từ thị trường.

Lấy XAUT làm ví dụ, sự phát triển ban đầu của nó có thể được truy ngược đến cuối năm 2019. Vào thời điểm đó, Giám đốc công nghệ của Bitfinex và Tether, Paolo Ardoino, đã tiết lộ rằng Tether đang có kế hoạch ra mắt sản phẩm stablecoin được hỗ trợ bởi vàng Tether Gold, trong khi bản white paper của XAUT cũng đã được công bố vào ngày 28 tháng 1 năm 2022.

Trong đó, tài liệu trắng chỉ ra rằng mỗi đồng XAUT đại diện cho quyền sở hữu một ounce vàng vật chất, Tether đảm bảo đã chuẩn bị đủ lượng vàng dự trữ vật chất tương ứng với số lượng phát hành, tất cả vàng đều được lưu trữ trong “kho vàng Thụy Sĩ với độ an toàn hàng đầu”.

Tính đến thời điểm bài viết này, tổng quy mô phát hành của XAUT đã vượt quá 1,55 tỷ USD, đại diện cho khoảng 966 thanh vàng dự trữ vật chất (tổng cộng 11.693,4 kg).

Nguồn: Tether

Trên thực tế, trong tài liệu trắng của Tether Gold, chúng ta có thể thấy sự xác định rõ ràng về những ưu điểm của nó:

• So với vàng vật chất, “stablecoin vàng” có thể chia nhỏ kim loại quý khó phân chia thành các mệnh giá nhỏ hơn, thuận tiện hơn cho việc mang theo và vận chuyển, đồng thời giảm thiểu đáng kể rào cản đầu tư cá nhân;
• So với vàng ETF, đã đạt được giao dịch tài sản 7×24 giờ liên tục, không có phí lưu ký, có thể nâng cao đáng kể tốc độ và hiệu quả chuyển giao tài sản;

Tether Gold cho rằng họ có thể giúp người dùng sở hữu vàng được neo lại phía sau trong khi vẫn có thể đạt được tính thanh khoản và khả năng phân chia rất cao.

Nói cách khác, việc token hóa đã mang lại cho vàng thật những “thuộc tính số” độc đáo của BTC, khiến nó lần đầu tiên được thế giới số hoàn toàn tiếp nhận, trở thành đơn vị tài sản có thể tự do lưu thông, kết hợp và tính toán. Chính bước này đã khiến các sản phẩm vàng token hóa như XAUT không còn chỉ là “chứng chỉ vàng trên chuỗi”, mà đã mở ra không gian rộng lớn trên chuỗi.

Tất nhiên, xu hướng này cũng khiến thị trường suy nghĩ lại: khi vàng và BTC đều trở thành tài sản trên chuỗi, mối quan hệ giữa chúng thực sự là cạnh tranh hay cộng sinh?

Suy ngẫm về vàng được mã hóa và vàng kỹ thuật số

Tổng thể mà nói, nếu như cốt truyện cốt lõi của BTC là “sự đồng thuận khan hiếm trong thế giới số”, thì sự khác biệt lớn nhất của vàng token hóa (XAUT/PAXG) là “đưa sự đồng thuận khan hiếm vào thế giới số”.

Đây là một sự khác biệt tinh tế nhưng bản chất, trong đó BTC hoàn toàn tạo ra niềm tin từ 0, trong khi vàng token hóa số hóa cấu trúc niềm tin truyền thống, giống như CZ mới đây đã thẳng thắn tweet:

“Vàng được mã hóa không phải là vàng thực sự trên chuỗi, mà dựa vào niềm tin vào khả năng thực hiện hợp đồng của bên phát hành. Ngay cả trong những trường hợp cực đoan, như thay đổi ban quản lý hoặc chiến tranh, người dùng vẫn phải dựa vào sự tiếp tục của hệ thống niềm tin này.”

Câu này chỉ ra sự khác biệt cơ bản giữa vàng mã hóa và Bitcoin, đó là niềm tin vào Bitcoin dựa trên sự đồng thuận của thuật toán, không có bất kỳ bên phát hành hoặc tổ chức lưu ký nào, nhưng niềm tin vào vàng mã hóa là tín dụng của tổ chức - cần phải tin rằng Tether hoặc Paxos sẽ thực hiện nghiêm ngặt các cam kết dự trữ.

Điều này cũng có nghĩa là, Bitcoin là sản phẩm của “không tin tưởng”, trong khi vàng token hóa là sự mở rộng của “tái tin tưởng”.

Tất nhiên, nếu chỉ nhìn từ góc độ giá trị tài sản thì trong hệ thống tài chính truyền thống, giá trị cốt lõi của vàng nằm ở việc phòng ngừa rủi ro và bảo toàn giá trị, nhưng trong bối cảnh blockchain, vàng được token hóa lần đầu tiên có tính năng lập trình.

• Nó có thể được sử dụng làm tài sản thế chấp cho các giao thức DeFi, cho vay stablecoin trên các nền tảng như Aave, Compound, để thực hiện đòn bẩy hoặc quản lý lợi nhuận;
• Nó có thể được tích hợp vào logic hợp đồng thông minh, trở thành vàng sinh lời, hy vọng đạt được vàng có lãi suất (Yield-bearing Gold);
• Nó cũng có thể được tự do lưu thông giữa các mạng qua cầu nối chuỗi chéo, trở thành tài sản lưu động ổn định trong hệ sinh thái đa chuỗi;

Bản chất của sự biến đổi này là vàng từ một tài sản lưu trữ tĩnh trở thành một đơn vị tài chính động, thông qua công nghệ token hóa đã trao cho vàng những thuộc tính số giống như Bitcoin - có thể xác minh, có thể lưu thông, có thể kết hợp, có thể tính toán, điều này có nghĩa là vàng cuối cùng không còn chỉ là biểu tượng giá trị nằm trong kho bạc, mà trở thành “tài sản sống” có thể tham gia vào lợi nhuận và tạo ra tín dụng trong thế giới chuỗi.

Khách quan mà nói, trong bối cảnh thanh khoản trở nên chặt chẽ và các tài sản Alt yếu ớt, sự trỗi dậy của RWA đã khiến vàng, trái phiếu, cổ phiếu và các tài sản truyền thống khác quay trở lại tầm nhìn của tiền điện tử, độ nóng của vàng token hóa chính là minh chứng cho việc thị trường đang tìm kiếm một điểm tựa giá trị trên chuỗi ổn định và chắc chắn hơn.

Từ góc độ này, vàng được token hóa phát triển nhanh chóng dưới làn sóng RWA không phải là để (cũng không thể) thay thế BTC, mà là một bổ sung hoàn hảo cho câu chuyện “vàng kỹ thuật số” của BTC, trở thành một loại hình tài chính mới vừa có tính thanh khoản cao của tài sản kỹ thuật số vừa có tính ổn định trong việc phòng ngừa rủi ro của vàng truyền thống.