Viết bài: Choi, Bitpush
Nếu nói rằng việc chấp thuận ETF Bitcoin giao ngay năm 2024 được xem như một sự thử nghiệm thận trọng của Wall Street đối với thế giới tiền mã hóa, thì mọi thứ đã xảy ra trong mười hai tháng qua đang âm thầm tuyên bố: thời kỳ thử nghiệm đã qua, một quá trình hệ thống hóa công nghệ đang trở thành hiện thực.
Từ việc stablecoin trở thành cầu nối thực tế để vào thị trường tài chính truyền thống, đến việc LayerZero công bố ra mắt Layer1 blockchain dành cho tổ chức có tên là Zero vào đêm qua, hợp tác với các ông lớn như Intercontinental Exchange (ICE), DTCC, Google Cloud, và nhận được các khoản đầu tư chiến lược từ Citadel Securities và ARK Invest… từng bước đều hướng về một mục tiêu chung: blockchain đang được tích hợp chủ động vào động mạch chính của tài chính truyền thống.
Ngay khi tin tức này xuất hiện, thị trường lại vang lên những âm thanh quen thuộc: “Wall Street đã tham gia, thị trường bò đang trở lại?”
Nhưng nếu bình tĩnh xem xét, điều thực sự đáng chú ý không phải là “Wall Street có đẩy giá token lên không”, mà là một vấn đề nền tảng hơn: Wall Street đang nghiêm túc xem xét việc sử dụng blockchain như một phần của hạ tầng tài chính. Ảnh hưởng của điều này đối với thế giới tiền mã hóa có thể sâu sắc hơn và phức tạp hơn bất kỳ biến động giá ngắn hạn nào.
Wall Street không quan tâm đến giá token
Lần này, LayerZero đã xác định rõ ràng vị trí của Zero: mục tiêu của họ không phải là phát triển hệ sinh thái ứng dụng trên chuỗi, mà là giải quyết các vấn đề cốt lõi của thị trường tài chính như giao dịch, thanh toán bù trừ, xác nhận, quản lý tài sản thế chấp. Nói cách khác, chuỗi này không nhằm mục đích giúp nhà đầu tư nhỏ lẻ giao dịch nhanh hơn, mà là làm cho hệ thống hậu cần của các tổ chức tài chính hiệu quả hơn.
Cấu trúc các đối tác cũng cho thấy điều này. Citadel Securities là một trong những nhà tạo lập thị trường quan trọng nhất toàn cầu, DTCC là hạ tầng trung tâm của hệ thống hậu giao dịch của thị trường chứng khoán Mỹ, còn ICE vận hành mạng lưới các sàn giao dịch quan trọng, trong đó có NYSE. Các tổ chức này tham gia thảo luận về blockchain không phải vì họ muốn phân bổ một token nào đó, mà vì blockchain về lý thuyết có thể giải quyết một số điểm đau lâu dài của tài chính truyền thống: đối chiếu số liệu phức tạp, chu kỳ thanh toán dài, hiệu quả sử dụng tài sản thế chấp thấp, khó khăn trong tương tác giữa các hệ thống.
Đối với họ, nếu blockchain có giá trị, thì giá trị đó nằm ở khả năng “giảm chi phí, giảm ma sát, nâng cao hiệu quả vốn”, chứ không phải “tạo ra một đợt sóng đầu cơ”. Đây cũng là lý do tại sao câu chuyện của Zero gần hơn với “hạ tầng thị trường toàn cầu” chứ không phải “hệ sinh thái công chuỗi thế hệ mới”.
LayerZero đã giải quyết vấn đề “kết nối”, nhưng để thị trường tài chính toàn cầu thực sự vận hành trên chuỗi, còn cần giải quyết các vấn đề về quyền riêng tư, dữ liệu và nguồn gốc tài sản.
Hiện tại, ngoài LayerZero, còn có ba dự án đặc biệt được giới Wall Street ưu ái:
- Canton Network
Nếu bạn nghĩ rằng các tổ chức tài chính sẽ để tất cả dữ liệu giao dịch “phơi bày” trên chuỗi công cộng, thì đó là quá ngây thơ. Được dẫn dắt bởi Digital Asset, với sự tham gia sâu của Goldman Sachs, ngân hàng Mở rộng New York (BNY Mellon), Canton Network đang trở thành lớp thanh toán riêng tư cho các ngân hàng hàng đầu. Nó bổ sung cho LayerZero: trong khi LayerZero vận chuyển tài sản trên “biển cả” công cộng, thì Canton xử lý các quy trình thanh toán có tính nhạy cảm cao trong “mạng nội bộ ngân hàng”. Cấu trúc kết hợp “chuỗi công cộng + mạng riêng tư” này chính là hình thức mà các tổ chức thực sự dám sử dụng.
- Chainlink (CCIP)
Đến cuối năm 2025, Chainlink sẽ sử dụng AI và công nghệ oracle để tự động hóa xử lý dữ liệu về các hoạt động doanh nghiệp (corporate actions). Điều này có nghĩa là, qua CCIP, hệ thống thông điệp tài chính truyền thống như SWIFT có thể tương tác trực tiếp với hợp đồng thông minh trên chuỗi. Trong mắt Wall Street, Chainlink đã tiến hóa từ một “công cụ cung cấp giá” thành một hạ tầng dữ liệu tài chính đáng tin cậy.
- Ondo Finance: “Lối thoát” trên chuỗi của RWA
Là đối tác kín đáo của BlackRock trong lĩnh vực DeFi, Ondo đang tiến hành token hóa lợi tức trái phiếu Mỹ, cung cấp không phải là câu chuyện “bảo vệ lạm phát ảo”, mà là dòng tiền thực từ lợi tức trái phiếu Mỹ. Điều này khiến nó trở thành một trong những cầu nối vững chắc nhất giữa thị trường vốn truyền thống và thanh khoản tiền mã hóa.
Chúng đều hướng tới một xu hướng chung: Wall Street không đang đón nhận “các đồng coin”, mà đang khai thác đặc tính công cụ tài chính của blockchain, tích hợp chúng vào vòng khép kín của hệ thống hiện có để nâng cao hiệu quả.
Liệu còn liên quan gì đến “thế giới coin” không?
Câu trả lời là: có, nhưng logic đang thay đổi.
Trong vài năm qua, sự tăng trưởng của thị trường tiền mã hóa chủ yếu dựa vào hai yếu tố: thanh khoản và câu chuyện. Khi thanh khoản vĩ mô dồi dào, rủi ro tăng cao, dòng tiền đổ vào các tài sản biến động lớn, giá token tăng, thu hút thêm sự chú ý và vốn đầu tư, tạo thành phản hồi tích cực. Logic này đạt đỉnh vào năm 2021, khiến “thị trường bò toàn diện” trở thành tâm điểm.
Tuy nhiên, lý do các tổ chức sử dụng blockchain không phải theo cách đó. Họ có xu hướng bắt đầu từ các lĩnh vực như stablecoin, token hóa trái phiếu chính phủ, thanh toán bù trừ và quản lý tài sản thế chấp. Đơn giản vì các kịch bản này liên quan trực tiếp đến nhu cầu thực của tài chính, dễ dàng triển khai trong khung pháp lý.
Ví dụ, dự án hợp tác giữa DTCC và các công ty blockchain để thử nghiệm token hóa trái phiếu chính phủ Mỹ là điển hình của “từ hiệu quả tài sản thế chấp và thanh toán” chứ không phải từ đầu cơ giao dịch. Mục tiêu của các dự án này là làm cho dòng chảy tài sản giữa các tổ chức trở nên trơn tru hơn, chứ không phải làm cho tài sản dễ bị đẩy giá.
Khi các hạ tầng này dần đi vào hoạt động, cấu trúc tài sản trên chuỗi sẽ thay đổi. Trước đây, chủ yếu là các tài sản biến động cao và stablecoin, còn tương lai có thể xuất hiện nhiều tài sản thực có rủi ro thấp, có thể dùng để thế chấp và thanh toán. Điều này khiến hệ thống tài chính trên chuỗi trở nên giống hệ thống tài chính hơn, chứ không còn là sân chơi đầu cơ thuần túy. Một xu hướng quan trọng khác là, khi các tài sản chính thống truyền thống được token hóa quy mô lớn và đưa lên chuỗi, chúng có thể trở thành “hố đen thanh khoản” mới. Hãy tưởng tượng, nếu cổ phiếu của Apple, Microsoft có thể giao dịch và thanh toán gần như tức thì, chi phí thấp dưới dạng token trên chuỗi, thì dòng vốn toàn cầu chắc chắn sẽ đổ vào các tài sản này, vốn có tính thanh khoản, hợp pháp và có giá trị thực.
Kết luận
Chúng ta phải thừa nhận rằng, tiền mã hóa như một “ảo tưởng đầu cơ thoát ly thực tế” đang bước vào giai đoạn kết thúc. Nhưng, như một công cụ nâng cao hiệu quả vận hành của nền kinh tế, nó mới chỉ bắt đầu.
Trong tương lai, thị trường tiền mã hóa có thể sẽ phân hóa thành hai thế giới song song: một bên là các tài sản đầu cơ biến động cao, vẫn còn chu kỳ và câu chuyện riêng; bên kia là các hạ tầng và tài sản phù hợp với nhu cầu thực của tài chính, tăng trưởng chậm hơn nhưng vững chắc hơn.
Nói cách khác, blockchain đang dần chuyển từ “nơi chứa các tài sản đầu cơ” thành “đường dẫn trong hệ thống tài chính”. Quá trình này không tạo ra những câu chuyện làm giàu trong một đêm, nhưng có thể quyết định liệu ngành này có thể thực sự hòa nhập vào nhịp đập của nền kinh tế toàn cầu hay không.
